آموزش
از نخستین کارت تا تختهای که به اندازهٔ کودک شما دوخته شده – در حدود پانزده دقیقه.
فهرست
- آغاز برنامه
- سخن گفتن: واژهها و جملهها
- کار با پوشهها
- باز کردن حالت ویرایش
- دگرگون کردن یک کارت
- کارتها و پوشههای تازه
- پنهان کردن بهجای پاک کردن
- صدا، شتاب و زبان
- نمایه برای چند کودک
- نگهداری و جابهجایی
- کار کردن در دسترس همه
- صفحهکلید، جملهها و تمامصفحه
- کار بدون اینترنت و نصب
- اندرزهایی از کار عملی AAC
۱. آغاز برنامه
1 باز کردن
به temia.online بروید یا برنامهٔ نصبشده را اجرا کنید. ورود به حساب لازم نیست، و در نخستین اجرا نمایهای با واژگان کامل خودبهخود ساخته میشود.
Temia زبان را از دستگاه شما درمییابد. اگر تبلت روی فارسی تنظیم شده باشد، منوها و کارتها بیدرنگ به فارسی نمایان میشوند.
2 صفحهٔ خوشآمد
در نخستین اجرا یادداشتی کوتاه مهمترین گامها را میگوید. «بیا حرف بزنیم!» آن را برای همیشه میبندد.
۲. سخن گفتن: واژهها و جملهها
3 گفتن یک واژه
کارتی را لمس کنید. واژه بیدرنگ گفته میشود و بالا در نوار جمله پدیدار میگردد.
4 ساختن یک جمله
چند کارت را پشت سر هم لمس کنید – برای نمونه من، میخواهم، نوشیدن. همهٔ واژهها در نوار جمله گرد میآیند.
لمس نوار جمله کل جمله را میگوید.
5 اصلاح کردن
کنار نوار جمله دو نشان هست: پسبر واژهٔ پایانی را برمیدارد و سطل زباله همهٔ نوار را خالی میکند.
۳. کار با پوشهها
6 رفتن به یک پوشه
در کنارهٔ صفحهٔ آغازین کارتهای خاکستری با حاشیه میبینید: اینها پوشهها هستند (خوراک، نوشیدنی، احساسها، آدمها، جانوران، بازی، پوشاک، بدن، خانه، جاها، مدرسه، رنگها و شمارهها). یک لمس آنها را باز میکند.
پس از گزینش یک واژه، برنامه خودبهخود به صفحهٔ آغازین بازمیگردد، تا پرکاربردترین واژهها همیشه یک لمس دورتر باشند.
7 بازگشت به صفحهٔ آغازین
درون پوشه بالا نشان خانه پدیدار میشود. هر زمان شما را بازمیگرداند.
۴. باز کردن حالت ویرایش
8 قفل را لمس کنید
بالا نشان قفل هست. پس از وارد کردن رمز 1234 برنامه به حالت ویرایش
میرود – از نوار رنگی زیر سرصفحه شناخته میشود.
رمز جلوی آن را میگیرد که کودک در میانهٔ گفتوگو ناخواسته کارتها را دگرگون کند. این قفل امنیتی نیست، بلکه مانعِ لغزش است.
۵. دگرگون کردن یک کارت
9 کارتی را لمس کنید
در حالت ویرایش کارتی را لمس کنید. پنجرهای با همهٔ تنظیمات آن کارت باز میشود:
- نوشته – متنی که روی کارت چاپ میشود.
- متن گفتهشده – آنچه برنامه میخواند. میتواند دیگرگون باشد: روی کارت «مادربزرگ» و گفتهشده «مادربزرگ زهرا».
- رنگ – بر پایهٔ نوع واژه، بر پایهٔ کلید رنگها.
- نماد – گام بعد را ببینید.
10 برگزیدن نماد
«نماد را برگزینید» به شما امکان میدهد در حدود ۳۴۰۰ نماد همراه برنامه بجویید. واژهای بنویسید (نام تصویرها انگلیسی است، برای نمونه dog، car، bed) و تصویری برگزینید.
11 به کار بردن عکس خودتان
عکسهای خودتان روشنترند: همان عروسک واقعی، مادربزرگ خود کودک، همان فنجان آشپزخانه. برای برگزیدن تصویری از دستگاه «از گالری» را به کار ببرید؛ برنامههای اندروید و آیفون «عکس بگیرید» را هم دارند.
در پایان ذخیره را لمس کنید.
۶. ساختن کارتها و پوشههای تازه
12 کارت بهعلاوه را لمس کنید
در حالت ویرایش هر خانهٔ خالی کارتی با نشان بهعلاوه نشان میدهد. وقتی صفحه پر شود، برنامه خودبهخود ردیفی خالی میافزاید.
13 کارت یا پوشه؟
از شما پرسیده میشود «چه میخواهید بیفزایید؟»:
- کارت – واژهای که گفته میشود.
- پوشه – صفحهای تازه و خالی میگشاید.
نوشته را وارد کنید و با «بساز» تأیید کنید. نماد را پس از آن با لمس کارت تازه میافزایید.
14 رفتن به درون پوشه
در حالت ویرایش هر کارت پوشه پایین خود نشان پوشه دارد. از راه آن به درون میروید و آنجا کارتهای دیگر و پوشههای دیگر میسازید – هر اندازه ژرف که بخواهید.
چنین است که برای نمونه ساخته میشود: خانوادهٔ من → پدربزرگ و مادربزرگ، یا مهدکودک → حلقهٔ صبحگاهی.
۷. پنهان کردن کارتها بهجای پاک کردن
15 نشان چشم را به کار ببرید
در حالت ویرایش هر کارت بالای خود چشمی دارد. آن کارت را پنهان میکند: برای کودک ناپدید میشود، اما جایش نگه داشته میشود.
۸. صدا، شتاب و زبان
16 تنظیمات را باز کنید
چرخدنده در بالا تنظیمات را میگشاید. آنجا مییابید:
- زبان – ۱۰۰ زبان. با تغییر آن همهٔ کارتها هم ترجمه میشوند؛ کارتهایی که نامشان را عوض کردهاید و عکسهای خودتان دستنخورده میمانند.
- صدا – هر صدایی که روی دستگاه هست. با گزینش، بیدرنگ نمونهای پخش میشود.
- شتاب گفتار و زیر و بمی صدا.
- هر واژه بیدرنگ گفته شود – اگر تنها جملهٔ کامل باید گفته شود آن را خاموش کنید.
- نمایش نوشته – متن زیر تصویرها، روشن یا خاموش.
۹. نمایه برای چند کودک
17 ساختن نمایهٔ تازه
در تنظیمات، زیر «نمایهها»، «نمایهٔ تازه» واژگانی دیگر میسازد – برای خواهر و برادر، یا برای چند کودک یک کلاس که یک تبلت را با هم دارند. هر نمایه کارتها، زبان و صدای خودش را دارد.
برای جابهجایی یک بار لمس نام بس است.
۱۰. نگهداری و جابهجایی
18 برونبری نمایه
«نمایه را برونبری کن» پروندهای میسازد با همهٔ کارتها، صفحهها، جملهها و تنظیمات. آن پرونده را نگه دارید – اگر دستگاه گم شود یا حافظهٔ مرورگر پاک گردد، پشتیبان شماست.
19 درونبری نمایه
«نمایه را درونبری کن» چنین پروندهای را دوباره میخواند – روی دستگاهی دیگر هم. درونبری همیشه نمایهای تازه میسازد و هرگز دادههای موجود را روینویسی نمیکند.
20 همگامسازی ابری (داوطلبانه)
اگر بخواهید، حسابی رایگان بسازید و نمایهها را در ابر بگذارید. آنگاه همان واژگان روی چند دستگاه بارگیری میشود – هنگامی که خانه و مدرسه بخواهند یک تخته را به کار برند سودمند است. هر پشتیبان رمزی برای همرسانی به مراقبان دارد. بدون حساب هیچ دادهای دستگاه را ترک نمیکند.
21 داد و ستد با برنامههای دیگر
زیر «داد و ستد تختهها» میتوانید تخته را در قالب باز Open Board Format (.obz) برونبری کنید یا تختههایی از برنامههای دیگر AAC مانند CoughDrop یا Cboard درونبری کنید. واژگان شما از آنِ شماست و بردنی میماند.
۱۱. کار کردن در دسترس همه
22 مدت لمس
برای کودکانی که دستشان نااستوار است: مدتی برای نگه داشتن تعیین کنید (از صفر تا ۱۰۰۰ هزارم ثانیه). لمس تنها هنگامی به شمار میآید که انگشت به اندازهٔ کافی آرام بماند – برخوردهای اتفاقی نادیده گرفته میشوند.
23 پویش با کلید
برای کودکانی که نمیتوانند دقیق اشاره کنند: «پویش با کلید» را روشن کنید. ردیفها یکی پس از دیگری روشن میشوند.
- فاصله – به ردیف یا کارت بعدی
- Enter – گشودن ردیف یا گزینش کارت
- Esc – بازگشت به گزینش ردیف
کلیدهای رایج AAC درست مانند این دو کلید رفتار میکنند. شتاب را میتوان میان نیم تا چهار ثانیه تنظیم کرد.
24 نشانههای صوتی
افزون بر این، Temia میتواند ردیف روشنشده را پیش از گزینش آهسته بگوید – در کمبینایی و در میانهٔ پویش یاریرسان است.
۱۲. صفحهکلید، جملهها و تمامصفحه
25 صفحهکلید با پیشبینی واژه
برای کودکانی که میخوانند و مینویسند: نشان صفحهکلید در بالا نمایی برای نوشتن میگشاید. پیشنهاد واژهها بالای صفحهکلید پدیدار میشود و با هر بار کاربرد بهتر جفتوجور میشود – برنامه تنها روی خود دستگاه میآموزد. «ناشناس» این آموختن را خاموش میکند.
26 نگه داشتن جملههای پرکاربرد
نشان ستاره به «جملههای من» میبرد. جملههایی را که بارها لازم میشوند نگه دارید – «گرسنهام»، «حوصلهام سر رفته»، «میتوانم بروم بیرون؟». یک لمس آنها را میگوید، فشار بلند پاکشان میکند.
27 نمایش بزرگ و جلب توجه
نمای نوشتن دو دستیار روزمره دارد: «بزرگ نشان بده» متن را روی همهٔ صفحه میآورد (در جاهای پرهیاهو به کار میآید)، و دکمهٔ زنگ برای جلب توجه میگوید «ببخشید!».
۱۳. کار بدون اینترنت و نصب
28 افزودن به صفحهٔ خانه
روی گوشی یا تبلت temia.online را باز کنید و در منوی مرورگر «افزودن به صفحهٔ خانه» را برگزینید. آنگاه Temia با نشان خودش مانند برنامهای معمولی باز میشود – بدون نوار نشانی.
29 کار بدون اینترنت
در نخستین بازدید Temia هر آنچه لازم دارد روی دستگاه بار میکند. پس از آن برنامه بدون اتصال باز میشود و سخن میگوید – در خودرو، در جنگل، در بیمارستان. کارتهای شما که از آغاز روی دستگاه ذخیرهاند.
۱۴. اندرزهایی از کار عملی AAC
برنامه بهتنهایی ارتباط نمیآفریند. در ارتباط یاریرسان و جایگزین این اصلها آزموده شدهاند:
الگو باشید، نه آزمونگر
هنگام سخن گفتن خودتان هم تخته را به کار ببرید: در میان حرف زدن من – نوشیدن را لمس کنید. کودکان زبان را با دیدن دیگران میآموزند. متخصصان این را الگودهی مینامند.
فضای امتحان نسازید
پرسشهایی مانند «سگ کجاست؟ سگ را نشانم بده!» صدای کودک را به آزمون بدل میکنند. بهتر است: با هم چیزی را تجربه کنید و دربارهٔ آن سخن بگویید.
همیشه در دسترس
تخته باید همهٔ روز در دسترس باشد – سر غذا، در خودرو، در رختخواب. صدای هیچکس را کنار نمیگذارند.
هر بیانی ارزش دارد
حتی لمسهایی که تصادفی مینمایند کوشش برای ارتباطاند. چنان پاسخ دهید که گویی کودک چیزی گفته است – چون درست همین را کرده است.
کوچک آغاز کنید
با چند واژهٔ بنیادی آغاز کنید (من، میخواهم، بیشتر، تمام شد، نه) و در گذر زمان کارتهای بیشتری را آشکار کنید. در این میان جایها همان میمانند.