Temia AAC
სახელმძღვანელო
პირველი ბარათიდან თქვენს ბავშვზე მორგებულ საკომუნიკაციო დაფამდე — დაახლოებით 15 წუთში.
შინაარსი
- აპლიკაციის გახსნა
- ლაპარაკი: სიტყვები და წინადადებები
- საქაღალდეების გამოყენება
- რედაქტირების რეჟიმის გახსნა
- ბარათის შეცვლა
- ახალი ბარათები და საქაღალდეები
- წაშლის ნაცვლად დამალვა
- ხმა, სიჩქარე და ენა
- პროფილები რამდენიმე ბავშვისთვის
- სარეზერვო ასლი და გადატანა
- ხელმისაწვდომი მართვა
- კლავიატურა, ფრაზები და სრული ეკრანი
- ინტერნეტის გარეშე გამოყენება და დაყენება
- რჩევები AAC-ის პრაქტიკიდან
1. აპლიკაციის გახსნა
1 გახსენით
გადადით temia.online-ზე ან გაუშვით დაყენებული აპლიკაცია. შესვლა არ სჭირდება; პირველი გაშვებისას ავტომატურად იქმნება პროფილი სრული ლექსიკით.
Temia ენას თქვენი მოწყობილობიდან ცნობს. თუ ტაბლეტი ქართულადაა დაყენებული, ინტერფეისი და ბარათები მაშინვე ქართულია.
2 მისალმების ეკრანი
მხოლოდ პირველი გაშვებისას მოკლე შენიშვნა ხსნის ყველაზე მნიშვნელოვან ნაბიჯებს. „მოდი ვილაპარაკოთ!“ მას სამუდამოდ ხურავს.
2. ლაპარაკი: სიტყვები და წინადადებები
3 თქვით ერთი სიტყვა
შეეხეთ ბარათს. სიტყვა მაშინვე ითქმის და ზემოთ წინადადების ზოლში ჩნდება.
4 ააგეთ წინადადება
შეეხეთ რამდენიმე ბარათს ერთმანეთის მიყოლებით — მაგალითად მე, მინდა, დალევა. ყველა სიტყვა წინადადების ზოლში გროვდება.
წინადადების ზოლზე შეხება მთელ წინადადებას წარმოთქვამს.
5 შესწორება
წინადადების ზოლის მარჯვნივ ორი სიმბოლოა: უკუშლის ღილაკი ბოლო სიტყვას აშორებს, ურნა კი მთელ ზოლს ასუფთავებს.
3. საქაღალდეების გამოყენება
6 საქაღალდეში შესვლა
მთავარი გვერდის მარჯვენა კიდეზეა ჩარჩოიანი ნაცრისფერი ბარათები: ესენია საქაღალდეები (საჭმელი, სასმელი, გრძნობები, ადამიანები, ცხოველები, თამაში, ტანსაცმელი, სხეული, სახლი, ადგილები, სკოლა, ფერები და რიცხვები). ერთი შეხება მათ ხსნის.
სიტყვის არჩევის შემდეგ აპლიკაცია ავტომატურად ბრუნდება მთავარ გვერდზე, რომ ყველაზე ხშირი სიტყვები ყოველთვის ერთი შეხების მოშორებით იყოს.
7 მთავარ გვერდზე დაბრუნება
საქაღალდის შიგნით ზემოთ მარცხნივ ჩნდება სახლის სიმბოლო. ის ნებისმიერ დროს გაბრუნებთ.
4. რედაქტირების რეჟიმის გახსნა
8 შეეხეთ ბოქლომს
ზემოთ მარჯვნივ ბოქლომის სიმბოლოა. PIN-კოდის 1234 შეყვანის შემდეგ
აპლიკაცია რედაქტირების რეჟიმში გადადის — ამას სათაურის ქვეშ არსებული ფერადი ზოლი
ამჩნევინებს.
PIN-კოდი ხელს უშლის ბავშვს, კომუნიკაციისას შემთხვევით შეცვალოს ბარათები. ეს უსაფრთხოების საკეტი კი არა, პატარა დაბრკოლებაა.
5. ბარათის შეცვლა
9 შეეხეთ ბარათს
რედაქტირების რეჟიმში შეეხეთ ბარათს. იხსნება ფანჯარა ამ ბარათის ყველა პარამეტრით:
- სახელი — ბარათზე დაწერილი ტექსტი.
- წარმოსათქმელი ტექსტი — ის, რასაც აპლიკაცია კითხულობს. შეიძლება განსხვავდებოდეს: ბარათზე ეწეროს „ბებია“, ხოლო ითქვას „ბებია ნინო“.
- ფერი — მეტყველების ნაწილის მიხედვით, ფერთა გასაღების თანახმად.
- სიმბოლო — იხილეთ შემდეგი ნაბიჯი.
10 აირჩიეთ სიმბოლო
„სიმბოლოს არჩევა“ საშუალებას გაძლევთ მოძებნოთ აპლიკაციასთან ერთად მოსული დაახლოებით 3 400 სიმბოლოს შორის. აკრიფეთ სიტყვა (სიმბოლოები ინგლისურადაა დასახელებული, მაგ. dog, car, bed) და აირჩიეთ სურათი.
11 გამოიყენეთ საკუთარი ფოტო
საკუთარი ფოტოები კიდევ უფრო გასაგებია: ნამდვილი სათამაშო, ბავშვის საკუთარი ბებია, სამზარეულოს ჭიქა. „გალერეიდან“ აირჩევთ სურათს მოწყობილობიდან; Android-ისა და iPhone-ის აპლიკაციები „ფოტოს გადაღებასაც“ გთავაზობთ.
ბოლოს შეეხეთ შენახვას.
6. ახალი ბარათებისა და საქაღალდეების შექმნა
12 შეეხეთ პლიუსის ბარათს
რედაქტირების რეჟიმში ყოველი თავისუფალი ადგილი აჩვენებს ბარათს პლიუსის ნიშნით. როცა გვერდი ივსება, აპლიკაცია ავტომატურად ამატებს ცარიელ მწკრივს.
13 ბარათი თუ საქაღალდე?
გკითხავთ „რის დამატება გსურთ?“:
- ბარათი — სიტყვა, რომელიც წარმოითქმება.
- საქაღალდე — ხსნის ახალ, ცარიელ გვერდს.
შეიყვანეთ სახელი და დაადასტურეთ „შექმნით“. სიმბოლოს შემდეგ დაამატებთ ახალ ბარათზე შეხებით.
14 საქაღალდის შიგნით შესვლა
რედაქტირების რეჟიმში ყოველ საქაღალდის ბარათს ქვემოთ მარჯვნივ საქაღალდის სიმბოლო აქვს. მისით შედიხართ შიგნით და იქ ქმნით დამატებით ბარათებს და დამატებით საქაღალდეებს — რამდენ დონეზეც გსურთ.
ასე იქმნება მაგალითად ჩემი ოჯახი → ბებია და ბაბუა, ან საბავშვო ბაღი → დილის წრე.
7. ბარათების წაშლის ნაცვლად დამალვა
15 გამოიყენეთ თვალის სიმბოლო
რედაქტირების რეჟიმში ყოველ ბარათს ზემოთ მარჯვნივ თვალი აქვს. ის მალავს ბარათს: ბავშვისთვის ქრება, მაგრამ მისი ადგილი დაცული რჩება.
8. ხმა, სიჩქარე და ენა
16 გახსენით პარამეტრები
ზემოთ მარჯვნივ კბილანა ხსნის პარამეტრებს. იქ იპოვით:
- ენა — 100 ენა. შეცვლა ყველა ბარათსაც თარგმნის; თქვენ მიერ გადარქმეული ბარათები და საკუთარი ფოტოები ხელუხლებელი რჩება.
- ხმა — მოწყობილობაზე არსებული ყველა ხმა. არჩევისას ნიმუში მაშინვე ჟღერს.
- მეტყველების სიჩქარე და ხმის სიმაღლე.
- ყოველი სიტყვის მაშინვე თქმა — გამორთეთ, თუ მხოლოდ დასრულებული წინადადება უნდა ითქვას.
- სახელების ჩვენება — სიმბოლოების ქვეშ ტექსტი ჩართული ან გამორთული.
9. პროფილები რამდენიმე ბავშვისთვის
17 შექმენით ახალი პროფილი
პარამეტრებში „პროფილების“ ქვეშ „ახალი პროფილი“ ქმნის კიდევ ერთ ლექსიკას — დებისა და ძმებისთვის, ან კლასის რამდენიმე ბავშვისთვის, რომლებიც ერთ ტაბლეტს იზიარებენ. ყოველ პროფილს აქვს საკუთარი ბარათები, საკუთარი ენა და საკუთარი ხმა.
გადართვა სახელზე ერთი შეხებაა.
10. სარეზერვო ასლი და გადატანა
18 პროფილის გატანა
„პროფილის გატანა“ ქმნის ფაილს ყველა ბარათით, გვერდით, ფრაზითა და პარამეტრით. შეინახეთ ეს ფაილი — ის თქვენი სარეზერვო ასლია, თუ მოწყობილობა დაიკარგება ან ბრაუზერის საცავი გასუფთავდება.
19 პროფილის შემოტანა
„პროფილის შემოტანა“ ასეთ ფაილს უკან კითხულობს — სხვა მოწყობილობაზეც. შემოტანა ყოველთვის ქმნის ახალ პროფილს და არასოდეს გადააწერს არსებულ მონაცემებს.
20 ღრუბლოვანი სინქრონიზაცია (ნებაყოფლობითი)
თუ გსურთ, შექმენით უფასო ანგარიში და ატვირთეთ პროფილები ღრუბელში. იმავე ლექსიკის ჩატვირთვა შემდეგ რამდენიმე მოწყობილობაზე შეიძლება — სასარგებლოა, როცა სახლსა და სკოლაში ერთი და იგივე დაფა უნდა გამოიყენონ. ყოველი სარეზერვო ასლი იღებს გაზიარების კოდს აღმზრდელებისთვის. ანგარიშის გარეშე არცერთი მონაცემი არ ტოვებს მოწყობილობას.
21 გაცვლა სხვა პროგრამებთან
„დაფების გაცვლის“ ქვეშ შეგიძლიათ დაფა გაიტანოთ ღია Open Board Format (.obz) ფორმატში ან შემოიტანოთ დაფები სხვა AAC პროგრამებიდან, როგორიცაა CoughDrop ან Cboard. თქვენი ლექსიკა თქვენია და გადატანადი რჩება.
11. ხელმისაწვდომი მართვა
22 შეხების დაჭერის დრო
არამყარი ხელების მქონე ბავშვებისთვის: დააყენეთ დაჭერის დრო (0-დან 1 000 მილიწამამდე). შეხება მხოლოდ მაშინ ითვლება, როცა თითი საკმარისად დიდხანს დარჩა — შემთხვევითი შეხებები იგნორირდება.
23 ღილაკით სკანირება
ბავშვებისთვის, რომლებიც ზუსტად ვერ მიუთითებენ: ჩართეთ „ღილაკით სკანირება“. მწკრივები თანმიმდევრობით ნათდება.
- ცარიელი — შემდეგ მწკრივზე ან ბარათზე გადასვლა
- Enter — მწკრივის გახსნა ან ბარათის არჩევა
- Esc — მწკრივის არჩევაზე დაბრუნება
გავრცელებული AAC ღილაკები ამ კლავიშებივით მუშაობს. სიჩქარის დაყენება 0,5-დან 4 წამამდე შეიძლება.
24 ხმოვანი სიგნალები
გარდა ამისა, Temia-ს შეუძლია არჩევამდე ჩუმად გამოაცხადოს განათებული მწკრივი — სასარგებლოა მხედველობის დარღვევისას და სკანირების დროს.
12. კლავიატურა, ფრაზები და სრული ეკრანი
25 კლავიატურა სიტყვის პროგნოზით
ბავშვებისთვის, რომლებიც კითხულობენ და წერენ: ზემოთ მარჯვნივ კლავიატურის სიმბოლო ხსნის წერის ხედს. სიტყვების შეთავაზებები კლავიატურის ზემოთ ჩნდება და ყოველი გამოყენებისას უკეთ ერგება — აპლიკაცია მხოლოდ მოწყობილობაზე სწავლობს. „ინკოგნიტო“ სწავლას თიშავს.
26 შეინახეთ ხშირი წინადადებები
ვარსკვლავის სიმბოლო „ჩემს ფრაზებთან“ მიგიყვანთ. შეინახეთ წინადადებები, რომლებიც ხშირად სჭირდება — „მშია“, „მომბეზრდა“, „შეიძლება გარეთ გავიდე?“. ერთი შეხება მათ წარმოთქვამს, ხანგრძლივი დაჭერა კი შლის.
27 დიდად ჩვენება და ყურადღების მიპყრობა
კლავიატურის ხედს ორი ყოველდღიური დამხმარე აქვს: „დიდად ჩვენება“ ტექსტს მთელ ეკრანზე აჩვენებს (სასარგებლოა ხმაურიან ადგილებში), ზარის ღილაკი კი ყურადღების მისაპყრობად ამბობს „უკაცრავად!“.
13. ინტერნეტის გარეშე გამოყენება და დაყენება
28 დაამატეთ მთავარ ეკრანზე
გახსენით temia.online ტელეფონზე ან ტაბლეტზე და ბრაუზერის მენიუში აირჩიეთ „მთავარ ეკრანზე დამატება“. Temia შემდეგ საკუთარი ხატულით ჩვეულებრივი აპლიკაციასავით იხსნება — მისამართის ზოლის გარეშე.
29 მუშაობა ინტერნეტის გარეშე
პირველი ვიზიტისას Temia ყველაფერს, რაც სჭირდება, მოწყობილობაზე ჩამოტვირთავს. ამის შემდეგ აპლიკაცია კავშირის გარეშე იხსნება და ლაპარაკობს — მანქანაში, ტყეში, საავადმყოფოში. თქვენი ბარათები ისედაც ლოკალურად ინახება.
14. რჩევები AAC-ის პრაქტიკიდან
მხოლოდ აპლიკაცია კომუნიკაციას არ ქმნის. ალტერნატიულ და დამატებით კომუნიკაციაში ეს პრინციპები გამართლდა:
აჩვენეთ მაგალითი, ნუ გამოცდით
ლაპარაკისას დაფა თავადაც გამოიყენეთ: საუბრისას შეეხეთ მე — დალევა. ბავშვები ენას სწავლობენ იმის ხილვით, როგორ იყენებენ მას სხვები. სპეციალისტები ამას მოდელირებას უწოდებენ.
არავითარი გამოცდის სიტუაცია
კითხვები, როგორიცაა „სად არის ძაღლი? მაჩვენე ძაღლი!“, ბავშვის ხმას გამოცდად აქცევს. სჯობს: რაღაც ერთად განიცადოთ და მასზე ისაუბროთ.
ყოველთვის ხელმისაწვდომი
დაფა მთელი დღე ხელის გაწვდენაზე უნდა იყოს — სუფრასთან, მანქანაში, საწოლში. არავის ხმა არ იდება განზე.
ყოველი გამოთქმა მნიშვნელოვანია
შემთხვევითად მოჩვენებული შეხებებიც კომუნიკაციის მცდელობაა. ისე უპასუხეთ, თითქოს ბავშვმა რაღაც თქვა — რადგან ზუსტად ეს გააკეთა.
დაიწყეთ მცირედით
დაიწყეთ რამდენიმე ძირითადი სიტყვით (მე, მინდა, კიდევ, დასრულდა, არა) და დროთა განმავლობაში მეტი ბარათი გამოაჩინეთ. ადგილები მუდამ იგივე რჩება.