Poradnik
Od pierwszej karty do tablicy dopasowanej do dziecka – w około 15 minut.
Spis treści
- Uruchomienie aplikacji
- Mówienie: słowa i zdania
- Korzystanie z folderów
- Włączenie trybu edycji
- Zmiana karty
- Nowe karty i foldery
- Ukrywanie zamiast usuwania
- Głos, tempo i język
- Profile dla kilkorga dzieci
- Kopie zapasowe i przenoszenie
- Obsługa dostępna
- Klawiatura, zdania i duży ekran
- Praca offline i instalacja
- Wskazówki z praktyki AAC
1. Uruchomienie aplikacji
1 Otwarcie
Wejdź na temia.online lub uruchom zainstalowaną aplikację. Rejestracja nie jest potrzebna: przy pierwszym starcie automatycznie powstaje profil z pełnym słownictwem.
Temia rozpoznaje język urządzenia. Jeśli tablet jest ustawiony na polski, interfejs i karty są od razu po polsku.
2 Okno powitalne
Przy pierwszym uruchomieniu pojawia się krótka informacja z najważniejszymi krokami. Przycisk „Porozmawiajmy!” zamyka ją na stałe.
2. Mówienie: słowa i zdania
3 Wypowiedzenie słowa
Dotknij karty. Słowo zostaje natychmiast wypowiedziane i pojawia się u góry na pasku zdania.
4 Budowanie zdania
Dotykaj kolejnych kart, na przykład ja, chcieć, pić. Wszystkie słowa zbierają się na pasku zdania.
Dotknięcie paska wypowiada całe zdanie.
5 Poprawianie
Po prawej stronie paska są dwa symbole: klawisz cofania usuwa ostatnie słowo, a kosz opróżnia cały pasek.
3. Korzystanie z folderów
6 Wejście do folderu
Przy prawej krawędzi strony startowej znajdują się szare karty z ramką: foldery (jedzenie, napoje, uczucia, osoby, zwierzęta, zabawa, ubrania, ciało, dom, miejsca, szkoła, kolory i liczby). Jedno dotknięcie je otwiera.
Po wybraniu słowa aplikacja automatycznie wraca na stronę startową, więc najczęstsze słowa są zawsze o jedno dotknięcie stąd.
7 Powrót na stronę startową
W folderze u góry po lewej pojawia się symbol domu, który w każdej chwili pozwala wrócić.
4. Włączenie trybu edycji
8 Dotknięcie kłódki
U góry po prawej znajduje się kłódka. Po wpisaniu PIN-u 1234 aplikacja
przechodzi w tryb edycji, rozpoznawalny po kolorowym pasku pod nagłówkiem.
PIN zapobiega przypadkowej zmianie kart przez dziecko podczas komunikacji. To nie zamek bezpieczeństwa, lecz zabezpieczenie przed pomyłką.
5. Zmiana karty
9 Dotknięcie karty
W trybie edycji dotknij karty. Otworzy się okno ze wszystkimi ustawieniami:
- Etykieta – tekst widoczny na karcie.
- Wypowiadany tekst – to, co czyta aplikacja. Może się różnić: karta może nazywać się „babcia”, a wypowiadać „babcia Helena”.
- Kolor – według części mowy, zgodnie z kluczem kolorów.
- Symbol – patrz następny krok.
10 Wybór symbolu
Opcja „Wybierz symbol” przeszukuje około 3400 dołączonych symboli. Wpisz hasło (symbole mają angielskie nazwy, np. dog, car, bed) i wybierz obraz.
11 Użycie własnego zdjęcia
Własne zdjęcia są jeszcze bardziej zrozumiałe: prawdziwa przytulanka, własna babcia, kubek z kuchni. Opcja „Z galerii” wybiera obraz z urządzenia; w aplikacjach na Androida i iPhone'a jest dodatkowo „Zrób zdjęcie”.
Na koniec dotknij Zapisz.
6. Tworzenie kart i folderów
12 Dotknięcie karty z plusem
W trybie edycji każde wolne miejsce pokazuje kartę ze znakiem plus. Gdy strona jest pełna, aplikacja automatycznie dodaje pusty wiersz.
13 Karta czy folder?
Pojawia się pytanie „Co chcesz dodać?”:
- Karta – słowo, które jest wypowiadane.
- Folder – otwiera nową, pustą stronę.
Wpisz etykietę i potwierdź przyciskiem „Utwórz”. Symbol dodasz potem, dotykając nowej karty.
14 Wejście do folderu
W trybie edycji każda karta-folder ma w prawym dolnym rogu ikonę folderu. Dzięki niej wchodzisz do środka i tworzysz tam kolejne karty oraz kolejne foldery – na dowolnie wielu poziomach.
Tak powstają na przykład: Moja rodzina → Dziadkowie albo Przedszkole → Poranny krąg.
7. Ukrywanie zamiast usuwania
15 Symbol oka
W trybie edycji każda karta ma w prawym górnym rogu oko. Ukrywa ono kartę: dla dziecka znika, ale jej miejsce pozostaje zarezerwowane.
8. Głos, tempo i język
16 Otwarcie ustawień
Koło zębate u góry po prawej otwiera ustawienia. Znajdziesz tam:
- Język – 100 języków. Przy zmianie tłumaczone są także karty; te przez Ciebie przemianowane oraz własne zdjęcia pozostają nietknięte.
- Głos – wszystkie głosy dostępne na urządzeniu. Przy wyborze od razu słychać próbkę.
- Tempo mowy i wysokość głosu.
- Wypowiadaj każde słowo od razu – wyłącz, jeśli ma być wypowiadane tylko gotowe zdanie.
- Pokazuj tekst pod symbolami.
9. Profile dla kilkorga dzieci
17 Utworzenie profilu
W ustawieniach w sekcji „Profile” przyciskiem „Nowy profil” tworzysz kolejne słownictwo – na przykład dla rodzeństwa albo dla kilkorga dzieci z klasy dzielących jeden tablet. Każdy profil ma własne karty, język i głos.
Do przełączenia wystarczy dotknięcie nazwy.
10. Kopie zapasowe i przenoszenie
18 Eksport profilu
„Eksportuj profil” tworzy plik ze wszystkimi kartami, stronami, zdaniami i ustawieniami. Zachowaj ten plik – to Twoja kopia zapasowa na wypadek utraty urządzenia lub wyczyszczenia pamięci przeglądarki.
19 Import profilu
„Importuj profil” wczytuje taki plik z powrotem, także na innym urządzeniu. Import zawsze tworzy nowy profil i nigdy nie nadpisuje istniejących danych.
20 Synchronizacja w chmurze (dobrowolna)
Kto chce, zakłada bezpłatne konto i wysyła profile do chmury. To samo słownictwo można wtedy wczytać na kilku urządzeniach – wygodne, gdy dom i szkoła mają używać tej samej tablicy. Każda kopia otrzymuje kod udostępniania dla opiekunów. Bez konta żadne dane nie opuszczają urządzenia.
21 Wymiana z innymi programami
W sekcji „Wymiana tablic” eksportujesz tablicę w otwartym formacie Open Board Format (.obz) albo importujesz tablice z innych programów AAC, takich jak CoughDrop czy Cboard. Twoje słownictwo należy do Ciebie i pozostaje przenośne.
11. Obsługa dostępna
22 Czas dotyku
Dla dzieci z niespokojnymi rękami: ustaw czas przytrzymania (od 0 do 1000 milisekund). Dotknięcie liczy się dopiero wtedy, gdy palec pozostanie wystarczająco długo; przypadkowe muśnięcia są ignorowane.
23 Skanowanie zewnętrznymi przyciskami
Dla dzieci, które nie potrafią celnie wskazywać: włącz „Skanowanie”. Wiersze są podświetlane jeden po drugim.
- Spacja – dalej do następnego wiersza lub karty
- Enter – otwarcie wiersza lub wybór karty
- Esc – powrót do wyboru wierszy
Typowe przyciski AAC działają jak te klawisze. Tempo ustawisz między 0,5 a 4 sekundami.
24 Podpowiedzi dźwiękowe
Temia może dodatkowo cicho zapowiadać zaznaczony wiersz przed wyborem – pomocne przy niepełnosprawności wzroku i podczas skanowania.
12. Klawiatura, zdania i duży ekran
25 Klawiatura z przewidywaniem słów
Dla dzieci, które czytają i piszą: ikona klawiatury u góry po prawej otwiera widok pisania. Nad klawiaturą pojawiają się podpowiedzi, które z czasem coraz lepiej pasują – aplikacja uczy się wyłącznie na urządzeniu. Tryb „Incognito” wyłącza uczenie się.
26 Zapisywanie częstych zdań
Ikona gwiazdki prowadzi do „Moich zdań”. Zapiszesz tam zdania używane często: „Jestem głodny”, „Nudzę się”, „Czy mogę wyjść, proszę?”. Jedno dotknięcie je wypowiada, długie przytrzymanie usuwa.
27 Pokaż na dużym ekranie i zwróć uwagę
Widok klawiatury ma dwa praktyczne udogodnienia: „Pokaż na dużym ekranie” wyświetla tekst na całym ekranie (przydatne w hałasie), a przycisk dzwonka mówi „Przepraszam!”, aby zwrócić uwagę.
13. Praca offline i instalacja
28 Dodanie do ekranu głównego
Otwórz temia.online na telefonie lub tablecie i wybierz „Dodaj do ekranu głównego” w menu przeglądarki. Temia uruchomi się wtedy z własną ikoną jak zwykła aplikacja, bez paska adresu.
29 Praca bez internetu
Przy pierwszej wizycie Temia pobiera na urządzenie wszystko, co potrzebne. Potem aplikacja uruchamia się i mówi bez połączenia: w samochodzie, w lesie, w szpitalu. Karty i tak są zapisane lokalnie.
14. Wskazówki z praktyki AAC
Sama aplikacja nie tworzy jeszcze komunikacji. Te zasady sprawdziły się w komunikacji wspomagającej:
Pokazuj, nie odpytuj
Korzystaj z tablicy sam, mówiąc: dotykaj ja – pić w trakcie wypowiedzi. Dzieci uczą się języka, widząc, jak używają go inni. Specjaliści nazywają to modelowaniem.
Bez sytuacji egzaminacyjnej
Pytania w rodzaju „Gdzie jest pies? Pokaż psa!” zamieniają głos dziecka w sprawdzian. Lepiej przeżyć coś wspólnie i to skomentować.
Zawsze dostępna
Tablica powinna być w zasięgu przez cały dzień – przy jedzeniu, w samochodzie, w łóżku. Nikomu nie chowa się głosu.
Każda wypowiedź się liczy
Nawet pozornie przypadkowe sekwencje dotknięć są próbami komunikacji. Reaguj tak, jakby dziecko coś powiedziało – bo dokładnie to zrobiło.
Zaczynaj od małego
Zacznij od kilku słów kluczowych (ja, chcieć, więcej, koniec, nie) i z czasem odsłaniaj kolejne karty. Pozycje pozostają te same.