Darslik

1 Ochish

temia.online ga o'ting yoki o'rnatilgan ilovani ishga tushiring. Kirish talab qilinmaydi, birinchi ishga tushirishda esa to'liq lug'atli profil avtomatik yaratiladi.

Temia tilni qurilmangizdan aniqlaydi. Agar planshet o'zbek tiliga sozlangan bo'lsa, menyular va kartalar darhol o'zbekcha ko'rinadi.

2 Salomlashuv ekrani

Eng birinchi ishga tushirishda qisqa eslatma eng muhim qadamlarni tushuntiradi. “Keling, gaplashamiz!” uni butunlay yopadi.

3 Bitta so'zni aytish

Kartaga teging. So'z darhol aytiladi va yuqorida gap panelida paydo bo'ladi.

4 Gap tuzish

Ketma-ket bir necha kartaga teging — masalan, men, xohlayman, ichmoq. Barcha so'zlar gap panelida to'planadi.

Gap paneliga teginish butun gapni aytadi.

5 Tuzatish

Gap panelining chekkasida ikkita belgi bor: orqaga o'chirish tugmasi oxirgi so'zni olib tashlaydi, savat esa butun panelni bo'shatadi.

6 Papkaga kirish

Bosh sahifaning chetida ramkali kulrang kartalarni ko'rasiz: bular papkalar (ovqat, ichimlik, his-tuyg'ular, odamlar, hayvonlar, o'yin, kiyim, tana, uy, joylar, maktab, ranglar va sonlar). Bir teginish ularni ochadi.

So'z tanlangach, ilova o'zi bosh sahifaga qaytadi — eng ko'p ishlatiladigan so'zlar doim bir teginish uzoqlikda tursin uchun.

7 Bosh sahifaga qaytish

Papka ichida yuqorida uy belgisi paydo bo'ladi. U sizni istalgan paytda qaytaradi.

8 Qulfga teging

Yuqorida qulf belgisini topasiz. PIN-kod 1234 kiritilgach, ilova tahrirlash rejimiga o'tadi — buni sarlavha ostidagi rangli chiziqdan bilsa bo'ladi.

PIN-kod bolaning muloqot paytida kartalarni tasodifan o'zgartirib qo'yishiga yo'l qo'ymaydi. Bu xavfsizlik qulfi emas, qoqilishdan saqlaydigan to'siq.

9 Kartaga teging

Tahrirlash rejimida kartaga teging. O'sha kartaning barcha sozlamalari bilan oyna ochiladi:

• Yozuv — kartada chop etilgan matn.
• Aytiladigan matn — ilova o'qiydigan narsa. U boshqacha bo'lishi mumkin: kartada “buvi”, aytilganda esa “buvi Zulfiya”.
• Rang — so'z turkumiga qarab, rang kalitiga muvofiq.
• Belgi — keyingi qadamga qarang.

10 Belgi tanlash

“Belgi tanlash” ilova bilan birga keladigan taxminan 3400 ta belgidan qidirish imkonini beradi. Biror so'zni yozing (rasmlarning nomi inglizcha, masalan dog, car, bed) va rasmni tanlang.

11 O'z suratingizdan foydalanish

O'z suratlaringiz yanada tushunarli: haqiqiy o'yinchoq, bolaning o'z buvisi, oshxonadagi o'sha piyola. Qurilmadan rasm olish uchun “Galereyadan” dan foydalaning; Android va iPhone ilovalarida “Surat olish” ham bor.

Oxirida Saqlash ga teging.

12 Plyus belgili kartaga teging

Tahrirlash rejimida har bir bo'sh katakcha plyus belgili kartani ko'rsatadi. Sahifa to'lganda ilova o'zi bo'sh qator qo'shadi.

13 Karta yoki papka?

Sizdan “Nima qo'shmoqchisiz?” deb so'raladi:

• Karta — aytiladigan bitta so'z.
• Papka — yangi, bo'sh sahifa ochadi.

Yozuvni kiriting va “Yaratish” bilan tasdiqlang. Belgini keyin yangi kartaga tegib qo'shasiz.

14 Papka ichiga kirish

Tahrirlash rejimida har bir papka kartasining pastida papka belgisi bor. U orqali ichkariga kirib, u yerda yana kartalar va yana papkalar yaratasiz — xohlagancha chuqur.

Shu tarzda quriladi, masalan: Mening oilam → Bobom va buvim, yoki Bolalar bog'chasi → Ertalabki davra.

15 Ko'z belgisidan foydalaning

Tahrirlash rejimida har bir kartaning yuqorisida ko'z bor. U kartani yashiradi: bola uchun u yo'qoladi, lekin joyi band bo'lib qolaveradi.

16 Sozlamalarni oching

Yuqoridagi tishli g'ildirak sozlamalarni ochadi. U yerda quyidagilar bor:

• Til — 100 ta til. Almashtirish barcha kartalarni ham tarjima qiladi; siz nomini o'zgartirgan kartalar va o'z suratlaringiz o'z holicha qoladi.
• Ovoz — qurilmadagi har bir ovoz. Birini tanlasangiz, darhol namuna eshitiladi.
• Nutq tezligi va ovoz balandligi.
• Har bir so'zni darhol aytish — faqat tayyor gap aytilishi kerak bo'lsa, o'chirib qo'ying.
• Yozuvni ko'rsatish — rasm ostidagi matn yoqilgan yoki o'chirilgan.

17 Yangi profil yaratish

Sozlamalarda “Profillar” ostidagi “Yangi profil” boshqa lug'at yaratadi — aka-uka va opa-singillar uchun yoki bitta planshetni birga ishlatadigan sinfdagi bir necha bola uchun. Har bir profilning o'z kartalari, o'z tili va o'z ovozi bo'ladi.

Almashtirish uchun nomga bir marta tegish kifoya.

18 Profilni eksport qilish

“Profilni eksport qilish” barcha kartalar, sahifalar, iboralar va sozlamalarni o'z ichiga olgan fayl yaratadi. O'sha faylni saqlab qo'ying — qurilma yo'qolsa yoki brauzer xotirasi tozalansa, u sizning zaxira nusxangiz bo'ladi.

19 Profilni import qilish

“Profilni import qilish” shunday faylni qayta o'qiydi — boshqa qurilmada ham. Import har doim yangi profil yaratadi va mavjud ma'lumotni hech qachon ustidan yozmaydi.

20 Bulutli sinxronlash (ixtiyoriy)

Xohlasangiz, bepul hisob yarating va profillarni bulutga yuklang. Shunda bir xil lug'atni bir necha qurilmaga yuklab olsa bo'ladi — uy va maktab bir xil doskadan foydalanmoqchi bo'lganda foydali. Har bir zaxira nusxa parvarish qiluvchilar uchun ulashish kodini oladi. Hisobsiz hech qanday ma'lumot qurilmadan chiqmaydi.

21 Boshqa dasturlar bilan almashish

“Doskalar almashuvi” bo'limida doskani ochiq Open Board Format (.obz) ko'rinishida eksport qilishingiz yoki CoughDrop va Cboard kabi boshqa AAC dasturlaridan doskalarni import qilishingiz mumkin. Lug'atingiz o'zingizniki va ko'chirsa bo'ladigan holicha qoladi.

22 Teginish davomiyligi

Qo'li qaltiraydigan bolalar uchun: ushlab turish vaqtini belgilang (0 dan 1000 millisekundgacha). Teginish faqat barmoq yetarlicha uzoq turgandan keyin hisobga olinadi — tasodifan tegib ketishlar e'tiborga olinmaydi.

23 Tugma bilan skanerlash

Aniq ko'rsata olmaydigan bolalar uchun: “Tugma bilan skanerlash” ni yoqing. Qatorlar birin-ketin yorishadi.

• Bo'shliq — keyingi qator yoki kartaga
• Enter — qatorni ochish yoki kartani tanlash
• Esc — qator tanlashga qaytish

Keng tarqalgan AAC tugmalari aynan shu ikki tugma kabi ishlaydi. Tezlikni 0,5 dan 4 soniyagacha sozlash mumkin.

24 Ovozli ishoralar

Bundan tashqari, Temia yorigan qatorni tanlashdan oldin sekin aytib bera oladi — ko'rish zaif bo'lganda va skanerlash paytida yordam beradi.

25 So'zni bashorat qiluvchi klaviatura

O'qiy va yoza oladigan bolalar uchun: yuqoridagi klaviatura belgisi yozish ekranini ochadi. So'z takliflari klaviatura ustida paydo bo'ladi va har safar ishlatilganda yanada mosroq bo'ladi — ilova faqat qurilmada o'rganadi. “Yashirin” bu o'rganishni o'chiradi.

26 Tez-tez kerak bo'ladigan gaplarni saqlash

Yulduzcha belgisi “Mening iboralarim” ga olib boradi. Tez-tez kerak bo'ladigan gaplarni saqlang — “Qornim och”, “Zerikdim”, “Tashqariga chiqsam bo'ladimi?”. Bir teginish ularni aytadi, uzoq bosish esa o'chiradi.

27 Katta ko'rsatish va e'tibor tortish

Yozish ekranida kundalik ishlatiladigan ikki yordamchi bor: “Katta ko'rsatish” matnni butun ekranga chiqaradi (shovqinli joylarda asqotadi), qo'ng'iroq tugmasi esa e'tibor tortish uchun “Kechirasiz!” deydi.

28 Bosh ekranga qo'shish

Telefon yoki planshetda temia.online ni oching va brauzer menyusidan “Bosh ekranga qo'shish” ni tanlang. Shundan keyin Temia o'z belgisi bilan oddiy ilovadek ishga tushadi — manzil satrisiz.

29 Internetsiz ishlash

Birinchi tashrifda Temia kerakli hamma narsani qurilmaga yuklab oladi. Undan keyin ilova ulanishsiz ishga tushadi va gapiradi — mashinada, o'rmonda, kasalxonada. Kartalaringiz esa allaqachon qurilmada saqlangan.