शिकवणी
पहिल्या कार्डापासून तुमच्या मुलासाठी घडवलेल्या संवादफळ्यापर्यंत – सुमारे १५ मिनिटांत.
अनुक्रम
१. अॅप सुरू करणे
1 उघडणे
temia.online वर जा किंवा स्थापित केलेले अॅप सुरू करा. साइन-इनची गरज नाही, आणि पहिल्यांदा सुरू होताच संपूर्ण शब्दसंग्रहासह एक प्रोफाइल आपोआप तयार होते.
Temia तुमच्या उपकरणावरून भाषा ओळखते. टॅबलेट मराठीवर लावलेला असेल, तर मेनू आणि कार्डे लगेच मराठीत दिसतात.
2 स्वागताचा पडदा
अगदी पहिल्यांदा सुरू होताना एक छोटी सूचना सर्वात महत्त्वाच्या पायऱ्या समजावते. “चला बोलूया!” ने ती कायमची बंद होते.
२. बोलणे: शब्द आणि वाक्ये
3 एक शब्द बोलणे
एका कार्डाला स्पर्श करा. शब्द लगेच उच्चारला जातो आणि वर वाक्यपट्टीत दिसतो.
4 वाक्य रचणे
एकापाठोपाठ अनेक कार्डांना स्पर्श करा – उदाहरणार्थ मी, हवे, पिणे. सर्व शब्द वाक्यपट्टीत जमा होतात.
वाक्यपट्टीला स्पर्श केल्यावर संपूर्ण वाक्य बोलले जाते.
5 दुरुस्ती
वाक्यपट्टीच्या टोकाला दोन चिन्हे आहेत: बॅकस्पेस शेवटचा शब्द काढतो, आणि कचरापेटी संपूर्ण पट्टी रिकामी करते.
३. फोल्डर वापरणे
6 फोल्डरमध्ये जाणे
सुरुवातीच्या पानाच्या कडेला कडा असलेली करडी कार्डे दिसतील: हेच फोल्डर आहेत (खाणे, पिणे, भावना, माणसे, प्राणी, खेळ, कपडे, शरीर, घर, ठिकाणे, शाळा, रंग व अंक). एका स्पर्शाने ते उघडतात.
शब्द निवडल्यानंतर अॅप आपोआप सुरुवातीच्या पानावर परत येते, जेणेकरून सर्वाधिक वापरले जाणारे शब्द नेहमी एका स्पर्शाच्या अंतरावर राहतील.
7 सुरुवातीच्या पानावर परत
फोल्डरच्या आत वर घराचे चिन्ह दिसते. ते कधीही परत आणते.
४. संपादन मोड उघडणे
8 कुलपाला स्पर्श करा
वर कुलपाचे चिन्ह दिसेल. PIN 1234 टाकल्यावर अॅप संपादन मोडमध्ये जाते –
शीर्षकाखालील रंगीत पट्टीवरून ते ओळखता येते.
PIN मुळे संवाद चालू असताना मुलाकडून चुकून कार्डे बदलली जात नाहीत. हे सुरक्षेचे कुलूप नाही, तर अडखळण्यापासून वाचवणारे कुंपण आहे.
५. कार्ड बदलणे
9 कार्डाला स्पर्श करा
संपादन मोडमध्ये एका कार्डाला स्पर्श करा. त्या कार्डाच्या सर्व सेटिंग्जसह एक खिडकी उघडते:
- मजकूर – कार्डावर छापलेला शब्द.
- बोलला जाणारा मजकूर – अॅप जे वाचून दाखवते. तो वेगळा असू शकतो: कार्डावर “आजी” आणि उच्चार “आजी सुनीता”.
- रंग – शब्दजातीनुसार, रंगसंकेतांप्रमाणे.
- चित्र – पुढील पायरी पाहा.
10 चित्र निवडणे
“चित्र निवडा” ने सोबत दिलेल्या सुमारे ३,४०० चिन्हांत शोधता येते. एखादा शब्द टाइप करा (चित्रांची नावे इंग्रजीत आहेत, उदा. dog, car, bed) आणि चित्र निवडा.
11 स्वतःचा फोटो वापरणे
स्वतःचे फोटो अधिकच स्पष्ट असतात: खरे खेळणे, मुलाची स्वतःची आजी, स्वयंपाकघरातला तोच कप. उपकरणावरून चित्र घेण्यासाठी “गॅलरीतून” वापरा; Android आणि iPhone च्या अॅपमध्ये “फोटो काढा” हेही आहे.
शेवटी जतन करा ला स्पर्श करा.
६. नवी कार्डे आणि फोल्डर तयार करणे
12 अधिक-चिन्हाच्या कार्डाला स्पर्श करा
संपादन मोडमध्ये प्रत्येक रिकाम्या खणात अधिक चिन्ह असलेले कार्ड दिसते. पान भरले की अॅप आपोआप एक रिकामी ओळ जोडते.
13 कार्ड की फोल्डर?
तुम्हाला विचारले जाईल “तुम्हाला काय जोडायचे आहे?”:
- कार्ड – बोलला जाणारा एक शब्द.
- फोल्डर – नवे, रिकामे पान उघडते.
मजकूर लिहा आणि “तयार करा” ने निश्चित करा. चित्र नंतर नव्या कार्डाला स्पर्श करून जोडता येते.
14 फोल्डरच्या आत जाणे
संपादन मोडमध्ये प्रत्येक फोल्डर-कार्डाच्या खाली फोल्डरचे चिन्ह असते. त्यातून आत जाऊन तिथे आणखी कार्डे आणि आणखी फोल्डर तयार करता येतात – हवे तितके खोलवर.
अशा प्रकारे उदाहरणार्थ तयार होते: माझे कुटुंब → आजी-आजोबा, किंवा पाळणाघर → सकाळचे वर्तुळ.
७. कार्डे काढून टाकण्याऐवजी लपवणे
15 डोळ्याचे चिन्ह वापरा
संपादन मोडमध्ये प्रत्येक कार्डावर वर एक डोळा असतो. तो कार्ड लपवतो: मुलासाठी ते नाहीसे होते, पण त्याची जागा राखून ठेवली जाते.
८. आवाज, वेग आणि भाषा
16 सेटिंग्ज उघडा
वरचे दातेरी चाक सेटिंग्ज उघडते. तिथे मिळेल:
- भाषा – १०० भाषा. बदलल्यावर सर्व कार्डेही अनुवादित होतात; ज्यांची नावे तुम्ही बदलली ती कार्डे आणि तुमचे फोटो तसेच राहतात.
- आवाज – उपकरणावरील प्रत्येक आवाज. निवडताच लगेच नमुना ऐकू येतो.
- बोलण्याचा वेग आणि आवाजाची पट्टी.
- प्रत्येक शब्द लगेच बोला – फक्त पूर्ण वाक्यच बोलायचे असल्यास बंद करा.
- मजकूर दाखवा – चित्रांखालचा मजकूर चालू किंवा बंद.
९. अनेक मुलांसाठी प्रोफाइल
17 नवे प्रोफाइल तयार करणे
सेटिंग्जमधील “प्रोफाइल”खाली “नवे प्रोफाइल” आणखी एक शब्दसंग्रह तयार करते – भावंडांसाठी, किंवा एकच टॅबलेट वाटून घेणाऱ्या वर्गातल्या अनेक मुलांसाठी. प्रत्येक प्रोफाइलची स्वतःची कार्डे, स्वतःची भाषा आणि स्वतःचा आवाज असतो.
बदलण्यासाठी नावाला एकदा स्पर्श पुरतो.
१०. जपणे आणि हलवणे
18 प्रोफाइल निर्यात करणे
“प्रोफाइल निर्यात करा” ने सर्व कार्डे, पाने, वाक्ये आणि सेटिंग्ज असलेली एक फाइल तयार होते. ती फाइल जपून ठेवा – उपकरण हरवले किंवा ब्राउझरचा साठा पुसला गेला, तर तोच तुमचा बॅकअप आहे.
19 प्रोफाइल आयात करणे
“प्रोफाइल आयात करा” अशी फाइल पुन्हा वाचते – दुसऱ्या उपकरणावरही. आयात नेहमी नवे प्रोफाइल तयार करते आणि आधीची माहिती कधीही खोडत नाही.
20 क्लाउड समक्रमण (स्वेच्छेने)
हवे असल्यास मोफत खाते उघडून प्रोफाइल क्लाउडवर ठेवता येतात. मग तोच शब्दसंग्रह अनेक उपकरणांवर उतरवता येतो – घर आणि शाळेने एकच फळा वापरायचा असेल तेव्हा हे उपयोगी पडते. प्रत्येक बॅकअपसोबत काळजी घेणाऱ्यांसाठी एक सामायिक संकेत मिळतो. खात्याशिवाय कोणतीही माहिती उपकरण सोडत नाही.
21 इतर कार्यक्रमांशी देवाणघेवाण
“फळ्यांची देवाणघेवाण”खाली फळा खुल्या Open Board Format (.obz) मध्ये निर्यात करता येतो, किंवा CoughDrop व Cboard सारख्या इतर AAC कार्यक्रमांतून फळे आयात करता येतात. तुमचा शब्दसंग्रह तुमचाच आहे आणि नेण्याजोगा राहतो.
११. सर्वांना जमेल असे संचालन
22 स्पर्शाचा कालावधी
ज्या मुलांचा हात स्थिर राहत नाही त्यांच्यासाठी: धरून ठेवण्याचा कालावधी ठरवा (० ते १,००० मिलिसेकंद). बोट पुरेसा वेळ स्थिर राहिले तरच स्पर्श मोजला जातो – चुकून लागलेले दुर्लक्षिले जाते.
23 स्विच स्कॅनिंग
जी मुले नेमके दाखवू शकत नाहीत त्यांच्यासाठी: “स्विच स्कॅनिंग” चालू करा. ओळी एकामागून एक उजळतात.
- स्पेस – पुढच्या ओळीकडे किंवा कार्डाकडे
- एंटर – ओळ उघडणे किंवा कार्ड निवडणे
- Esc – ओळ निवडीकडे परत
प्रचलित AAC स्विच याच दोन कळांसारखे वागतात. वेग ०.५ ते ४ सेकंदांदरम्यान ठरवता येतो.
24 ध्वनिसंकेत
याखेरीज Temia उजळलेली ओळ निवडण्याआधी हळू आवाजात सांगू शकते – दृष्टिदोष असताना आणि स्कॅनिंग चालू असताना हे उपयोगी पडते.
१२. कळफलक, वाक्ये आणि पूर्ण पडदा
25 शब्दांचा अंदाज देणारा कळफलक
जी मुले वाचतात-लिहितात त्यांच्यासाठी: वरचे कळफलकाचे चिन्ह लेखनाचा पडदा उघडते. कळफलकाच्या वर शब्दांची सूचना येते आणि प्रत्येक वापरागणिक ती अधिक जुळत जाते – अॅप फक्त उपकरणावरच शिकते. “गुप्त” ने हे शिकणे बंद होते.
26 वारंवार लागणारी वाक्ये जपणे
ताऱ्याचे चिन्ह “माझी वाक्ये”कडे नेते. वारंवार लागणारी वाक्ये जपून ठेवा – “मला भूक लागली”, “मला कंटाळा आला”, “मी बाहेर जाऊ का?”. एका स्पर्शाने ती बोलली जातात, दाबून धरल्यास पुसली जातात.
27 मोठे दाखवणे आणि लक्ष वेधणे
लेखनाच्या पडद्यावर रोज उपयोगी पडणाऱ्या दोन गोष्टी आहेत: “मोठे दाखवा” मजकूर संपूर्ण पडद्यावर दाखवते (गोंगाटाच्या ठिकाणी उपयोगी), आणि घंटेचे बटण लक्ष वेधण्यासाठी “जरा ऐका!” म्हणते.
१३. इंटरनेटशिवाय वापर आणि स्थापना
28 होम स्क्रीनवर जोडणे
फोन किंवा टॅबलेटवर temia.online उघडा आणि ब्राउझरच्या मेनूमध्ये “होम स्क्रीनवर जोडा” निवडा. मग Temia स्वतःच्या चिन्हासह नेहमीच्या अॅपसारखे सुरू होते – पत्त्याच्या पट्टीशिवाय.
29 इंटरनेटशिवाय काम
पहिल्या भेटीत Temia लागणारे सर्व काही उपकरणावर उतरवून घेते. त्यानंतर अॅप जोडणीशिवाय सुरू होते आणि बोलते – गाडीत, जंगलात, रुग्णालयात. तुमची कार्डे तर मुळातच उपकरणावर साठवलेली असतात.
१४. AAC च्या अनुभवातून सल्ला
केवळ अॅपने संवाद घडत नाही. पूरक व पर्यायी संवादात ही तत्त्वे उपयोगी ठरली आहेत:
करून दाखवा, परीक्षा घेऊ नका
बोलताना फळा तुम्हीही वापरा: बोलता बोलता मी – पिणे ला स्पर्श करा. इतरांना वापरताना पाहूनच मुले भाषा शिकतात. तज्ज्ञ याला मॉडेलिंग म्हणतात.
परीक्षेचे वातावरण नको
“कुत्रा कुठे आहे? कुत्रा दाखव!” असे प्रश्न मुलाच्या आवाजाची परीक्षा बनवतात. त्याऐवजी: एकत्र काहीतरी अनुभवा आणि त्यावर बोला.
नेहमी हाताशी
फळा दिवसभर हाताच्या अंतरावर असावा – जेवताना, गाडीत, अंथरुणात. कोणाचाही आवाज बाजूला ठेवला जात नाही.
प्रत्येक उच्चाराला किंमत आहे
वरवर अनियमित वाटणारे स्पर्शही संवादाचे प्रयत्न असतात. मुलाने काहीतरी सांगितले आहे असे समजून प्रतिसाद द्या – कारण त्याने नेमके तेच केले आहे.
लहानशी सुरुवात करा
काही मूलभूत शब्दांनी सुरुवात करा (मी, हवे, आणखी, झाले, नको) आणि हळूहळू आणखी कार्डे उघड करा. एवढ्या काळात जागा तशाच राहतात.